در این نوشتار رایجترین سوالات حقوقی پیرامون استرداد جهیزیه را بررسی خواهیم کرد. اگر میخواهید بدانید هزینه آن چگونه است و چه مراحلی دارد و یا اینکه انجام این کار بدون فاکتور امکان دارد یا خیر، پیشنهاد میکنیم مقاله پیش رو را مطالعه فرمایید. همچنین جهت اطلاع از مراحل طلاق از طرف زن به این صفحه مراجعه کنید.
دعوای استرداد جهیزیه چیست؟
همانگونه که میدانیم طبق رسوم قدیم، خانواده دختر هنگام ازدواج دخترشان، بخشی از وسایل مورد نیاز زندگی را تهیه میکنند که زوجه به خانه شوهر میآورد. این اموال تحت عنوان جهیزیه شناخته میشود. اصولاً زن نیز مانند مرد میتواند در اموال خود هر تصرفی که خواست انجام دهد و در واقع زن در مسائل مالی خود استقلال تام دارد و در طلاق توافقی نیز میتواند درمورد وسایلی که آورده است، تصیمگیری کند.
بیشتر بخوانید: بهترین وکیل طلاق توافقی + قیمت
طبق آنچه که گفته شد، آوردن جهیزیه از سوی زن به منزله انصراف او از مالکیت آنها نیست؛ بلکه فقط به جهت زندگی مشترک، شوهر حق استفاده (انتفاع) از آن را دارد و عرفاً نیز چنین است که مالکیت آن متعلق به زن است و شوهر حق استفاده دارد. با این حساب و با در نظر گرفتن این که زن تکلیفی برای آوردن وسایل به منزل شوهر ندارد، هر زمان که بخواهد میتواند آن را مسترد کند.
باید توجه داشته باشید اگر تمایل به استرداد جهیزیه داشتید، فقط آنچه که در لیست شماست و آن را خریداری کردهاید را میتوانید بدون اجازه شوهر از خانه خارج کنید.
استرداد جهیزیه با سیاهه چگونه است؟
نوشتن سیاهه یکی از اصلیترین راههای دریافت جهیزیه است. البته داشتن فاکتور اموال خریداری شده به نام زوجه، یکی دیگر از راههای استرداد جهیزیه محسوب میشود؛ همچنین باید بگوییم تا زمانی که شوهر این سیاهه اموال را امضاء نکرده و در ضمن دو نفر نیز به عنوان شاهد زیر آن سیاهه را امضاء نکرده باشند، چنین سیاههای اعتبار نخواهد داشت.
بهتر است شهود امضاء کننده ذیل اموال مربوطه ، مذکر باشند و ترجیحاً از خویشاوندان زن نیز نباشند. پس از آن که شوهر و آن دو شاهد، زیر سیاهه جهیزیه را امضاء کردند، این سیاهه حالت سند عادی پیدا میکند که در زمان بروز اختلاف میتواند برای اثبات ادعای زن به کمک او بیاید. در واقع با ارائه صورت جهیزیه به دادگاه با توجه به امضای زوج در ذیل آن، جای هیچ شک و شبههای باقی نمانده و مانع درگیری یا سردرگمی طرفین در دادگاه میشود.
مسترد کردن جهیزیه بدون فاکتور چگونه است؟
در مورد کسانی که هیچیک از موارد فوق یعنی سیاهه یا فاکتور را در اختیار نداشته باشند، اموال اختصاصی مرد به زوج و اموال اختصاصی زن به زوجه تخصیص مییابد. اگر برای اموال مشترک، مدرکی در دست نباشد، این اموال به صورت مشترک میان زن و مرد تقسیم میشود.
البته باید این نکته را ذکر کنیم که در بعضی مناطق، همه وسائل توسط مرد خریداری میشود و در برخی مناطق نیز تهیه اقلام بزرگ جهیزیه با وی خواهد بود. همچنین در برخی شهرهای دیگر، زن همه وسایل را خریداری میکند و همین موضوع ملاک پس گرفتن اموال قرار میگیرد.
مراحل استرداد جهیزیه چگونه است؟
برای انجام این کار لازم است مراحل زیر را سپری کنید:
- ابتدا باید دادخواستی تحت عنوان استرداد جهیزیه با رعایت قانون آیین دادرسی مدنی، به انضمام لیست سیاهه تنظیمی که به امضاء زوج رسیده است یا فاکتور خرید، و تصویر برابر با اصل آن را به دادگاه خانواده محل سکونت زوج تقدیم کنید.
- اگر لیست سیاهه ندارید میتوانید با تنظیم لیستی که به امضاء شهود رسیده و مدارک مثبت زوجیت خود، دادخواست استرداد را به دادگاه تحویل دهید.
- دادگاه مذکور پس از انجام مراحل رسیدگی، عندالزوم صدور قرار کارشناسی و تعیین وضعیت و مقدار آن، در صورتی که مال معارضی نداشته باشد، حکم به استرداد به زوجه را صادر میکند که حکم صادره پس از قطعی شدن، توسط اجرای احکام دادگاه خانواده به اجرا گذاشته میشود.
- اگر بیم از بین رفتن جهیزیه خود را دارید، میتوانید در دادخواست خود دستور موقت یا قرار تامین خواسته را نیز اضافه نمایید تا به دستور دادگاه، به صورت موقت به یک نفر حافظ امین سپرده شود تا در مدتی که دادگاه قرار است تعیین تکلیف کند از آن نگهداری کند. در این صورت پس از رسیدگی، حکم به استرداد صادر شود.
هزینه مسترد کردن جهیزیه چقدر است؟
استرداد جهیزیه چون یک دعوای مالی است، باید هزینه دادرسی آن پرداخت شود. اگر قیمت جهیزیه زیر 20 میلیون تومان باشد میشود از طریق شورای حل اختلاف خواهان آن شد.
- به طور کلی هزینه دادرسی برای دعاوی تا دویست میلیون ریال، 2.5 درصد ارزش خواسته را باید به عنوان هزینه دادرسی در نظر بگیرید.
- همچنین هزینه دادرسی برای دعاوی بالای دویست میلیون ریال، 3.5 درصد ارزش خواسته به عنوان هزینه دادرسی محاسبه میشود.
- هزینه دادرسی در مرحله تجدید نظر و دادخواهی نیز 4.5 درصد ارزش خواسته است.
- صدور دستور موقت یا تامین خواسته نیز منوط به سپردن خسارت احتمالی تا 20 درصد قیمت در حساب دادگستری است که پس از قطعیت حکم مسترد میشود.
- نکته بسیار مهمی که در هزینه دادرسی استرداد وجود دارد این است که، در صورتی که زوجه توانایی پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشد میتواند دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را به دادگاه مربوطه تقدیم کند.
بیشتر بخوانید: توقیف اموال برای مهریه و اجرا گذاشتن مهریه چگونه انجام می شود؟
حکم ورود به منزل برای استرداد جهیزیه
طبق ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی:
چنانچه امکان تضییع و از بین رفتن اموال از طرف شوهر وجود داشته باشد، در صورتی که خواهان (زوجه) همراه دادخواست استرداد جهیزیه، تقاضای قرار تامین را نیز داشته باشد، دادگاه بدون ابلاغ، قرار را اجرا میکند.
در مواردی که امکان جابهجایی و حیف و میل اموال از طرف زوج وجود دارد، حکم ورود به منزلی که جهیزیه در آن قرار دارد نیز صادر میشود تا طرف مقابل نتواند از ورود ماموران به منزل جلوگیری کند.
فروش جهیزیه توسط شوهر
در صورت فروش جهیزیه توسط شوهر بدون اجازه زن و در صورت وجود سوء نیت، حسب مورد تحت عنوان سرقت یا انتقال مال غیر یا خیانت در امانت ممکن است محکوم شود.
در صورتی که شوهر با سوء نیت، اقدام به فروش هریک از اقلام جهیزیه کند و آن عمل مصداق انتقال مال غیر بوده باشد، در حکم کلاهبرداری است و مجازات آن یک تا هفت سال حبس است که حتی در صورت موجبات تخفیف، دادگاه نمیتواند به کمتر از یک سال حبس حکم دهد.
جهیزیه پس از فوت زن
اگر زنی فوت کند، جهیزیه متعلق به او مانند دیگر اموالش به ورثه تعلق میگیرد و شوهر نیز مانند سایر وارثان به میزان سهمالارث قانونی از جهیزیه بهرهمند میشود. اگر زوج و زوجه صاحب فرزند باشند فقط یک چهارم اموال به مرد ارث میرسد و اگر صاحب فرزندی نباشند، یک دوم اموال به مرد ارث رسیده و بقیه اموال میان سایر وراث تقسیم میشود.
سخن پایانی این است که اگر خواستید جهیزیه خود را از منزل خارج کنید حتماً با مجوز دادگاه آن را استرداد کنید ولی اگر بدون مجوز دادگاه میخواهید استرداد جهیزیه را انجام دهید، بهتر است چند نفر از همسایگان را شاهد بگیرید که چه اقلام و وسایل را از منزل خارج کردهاید.
