انواع نکاح در قانون مدنی و اسلام

انواع نکاح در قانون مدنی و اسلام

انواع نکاح در قانون مدنی و اسلام

 

زن و مرد از طریق عقد نکاح به تشکیل خانواده مبادرت می‌کنند. عقد نکاح موجب محرم شدن زوجین می‌شود و حقوق و تعهداتی برای هر دو طرف در پی دارد. در قانون مدنی و اسلام، عقد نکاح به دو صورت عقد نکاح موقت و عقد نکاح دائم انجام می‌شود. در این مقاله به بررسی انواع نکاح در قانون مدنی و اسلام می‌پردازیم.

بیشتر بخوانید: مراحل طلاق توافقی چیست؟

معرفی انواح نکاح در قانون مدنی و اسلام

نکاح قراردادی است که میان زوج و زوجه منعقد می‌شود و به موجب آن یک خانواده تشکیل می‌شود. در ادامه به انواع عقد نکاح اشاره خواهیم کرد.

  • عقد نکاح موقت

در برخی موارد ممکن است عقد نکاح موقت میان زن و مرد منعقد شود. به واسطه این عقد، زوجین برای مدت معین و محدودی به عقد یکدیگر درمی‌آیند و مهریه به زن تعلق می‌گیرد. در قانون مدنی ایران و در فقه شیعه، عقد موقت به عنوان یک نوع عقد ازدواج یا نکاح شناخته می‌شود و احکام صیغه یا عقد موقت در مورد آن اجرا می‌گردد. با این حال اهل تسنن عقد موقت را به عنوان یکی از اقسام نکاح به رسمیت نمی‌شناسند.

  • عقد نکاح دائم

به طور کلی منظور از ازدواج، عقد نکاح دائم است. به واسطه این عقد، زن و مرد برای همیشه با هم محرم می‌شوند و در نتیجه زن می‌تواند از مرد نفقه دریافت کند. هدف چنین عقدی، تشکیل خانواده است و به همین دلیل علی‌رغم وجود حقوق مالی مانند نفقه یا مهریه، جز قراردادهای مالی درنظر گرفته نمی‌شود و احکام معاملات در آن اجرا نمی‌گردد.

عقد نکاح دائم چه تفاوتی با عقد نکاح موقت دارد؟

مهم‌ترین تفاوتی که در انواع نکاح در قانون مدنی و اسلام وجود دارد و در بالا نیز به آن اشاره شد، مساله مدت زمان است که در عقد موقت برای یک زمان محدود و مشخص است اما در عقد دائم همیشگی و دائمی است.

 

عقد نکاح دائم چه تفاوتی با عقد نکاح موقت دارد

 

علاوه بر این، تفاوت‌های دیگری نیز در مورد این دو عقد وجود دارد که در ادامه آن‌ها را مرور می‌کنیم.

  • ارث

در عقد دائم زوجین از یکدیگر ارث می‌برند و اگر هر کدام فوت کند، دیگری در هنگام انجام کارهای انحصار وراثت از اموال او ارث می‌برد. اما در عقد موقت یا صیغه اینگونه نیست و اگر در طول عقد یکی فوت کند، دیگری سهمی از اموال او نخواهد داشت.

  • نفقه

در عقد دائم یکی از حقوق مالی زن نفقه است که پرداخت آن به عهده مرد است. مقدار نفقه با توجه به شان زوجه و نظر عرف تعیین می‌شود و شامل همه مخارج زندگی زن است. اما در عقد موقت چنین چیزی وجود ندارد و مرد موظف به پرداخت نفقه نیست. البته لازم به ذکر است که طرفین می‌توانند ضمن عقد ازدواج شرط کنند که زوج به زوجه نفقه بپردازد.

  • طلاق

طلاق در عقد دائم تشریفات خاصی دارد و زوجین باید به دادگاه رجوع کنند و مراحل قانونی را طی کنند. علاوه بر این باید در مورد حقوق و تعهدات طرفین و مسائلی مانند نفقه، مهریه، حضانت و غیره توافق کنند. اما در عقد موقت چنین مواردی وجود ندارد و اگر طرفین بخواهند از یکدیگر جدا شوند، باید تا پایان زمان صیغه صبر کنند و یا مرد بذل مدت کند. این دو مورد خود به خود موجب اتمام رابطه زوجیت طرفین می‌شود و نیازی به مراجعه به دادگاه نیست.

  • مهریه

عقد موقت بدون مهریه باطل است و بر اساس ماده ۱۰۹۵ قانون مدنی باید در زمان تنظیم عقد موقت مهریه‌ای برای زن در نظرگرفته شود. اما در عقد دائم تعیین مهریه الزامی نیست و اگر مبلغی به عنوان مهریه تعیین نشود و زن بدون مهریه به عقد مرد درآيد، عقد صحیح است. در این حالت زن بعد از ازدواج می‌تواند با مراجعه به دادگاه، به جای مهری، درخواست تعیین مهر‌المثل نماید.

کسب اجازه ولی برای نکاح

بر طبق فقه و قانون، دختر باکره برای ازدواج دائم یا موقت باید اجازه ولی را داشته باشد. ولی قهری همان پدر یا پدر بزرگ است و هر دو در عرض یکدیگر قرار دارند؛ به عبارت دیگر اگر پدر اجازه نداد اما پدر بزرگ اجازه داد، ازدواج صورت می‌گیرد. بنابراین دختر باکره بدون اجازه ولی نمی‌تواند به عقد نکاح مردی درآید.

 

کسب اجازه ولی برای نکاح

 

شرایط نکاح

  • شرط صحت نکاح، ثبت آن است. قرارداد نکاح یک قرارداد مبتنی بر رضایت طرفین است و تنظیم سند رسمی جز تشریفات آن است، به همین دلیل برای اینکه وضعیت نفقه، حضانت فرزند و سایر موارد در آینده دچار مشکل نشود، باید قرارداد نکاح را ثبت نمود. بنابراین در جایی که دفاتر اسناد ازدواج وجود دارد، نکاح باید در این دفاتر ثبت شود، اما اگر در محل وقوع نکاح دفتر ثبت ازدواج نبود، مرد باید ظرف ۲۰ روز این عمل حقوقی را ثبت کند. بر اساس قانون عدم ثبت وقایع ازدواج، طلاق و رجوع می‌تواند متخلف را به یک‌سال حبس محکوم کند.
  • نکاح دو رکن دارد؛ یکی اجرت معین یا مهرالمسمی و دیگری زمان معین. اما نکاح دائم ممکن است بدون مهریه باشد که در اینصورت زن پس از ازدواج می‌تواند درخواست مهرالمثل کند.
  • در ازدواج طرفین هم باید قصد داشته باشند و هم رضایت. بر همین اساس اگر برای مثال دختری راضی به ازدواج نباشد، عقد او صحیح نخواهد بود.

سخن نهایی

در این مقاله با انواع نکاح در قانون مدنی و اسلام و تفاوت‌های آن‌ها آشنا شدیم. فهمیدیم که عقد نکاح به دو صورت دائم و موقت قابل تصور است و احکام آن در قانون مدنی ذکر شده و جز قراردادهای غیرمالی است. علاوه بر این متوجه شدیم که نکاح دائم تفاوت‌های بسیاری با نکاح موقت دارد.

یک نکته مهم که در انتهای این مطلب لازم به ذکر است، تاکید بر تنظیم یک سند در زمان عقد نکاح موقت است. گاهی ممکن است طرفین به صورت خصوصی چنین عقدی را منعقد کنند؛ به همین دلیل زوجه برای اینکه بتواند در آینده از تضییع حقوق خود جلوگیری نماید، بهتر است یک عقدنامه برای عقد موقت در دست داشته باشد.

در صورتیکه در خصوص انواع نکاح در قانون مدنی و تعهدات طرفین یا نحوه طلاق سوالی دارید، می‌توانید با مشاوران و وکلای خبره ما در گروه وکلای هوداد تماس بگیرید.

 

رای شما به بهبود خدمات ما کمک میکند :
تا احقاق حق کامل در کنار شما ایستاده ایم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *