فسخ نکات چیست؟
فسخ نکاح از روشهای به هم زدن ازدواج بوده و دشواریهای طلاق را ندارد. زمانی که ازدواج باعث زیان فاحشی به فردی شود او میتواند برای رهایی، ازدواج خود را فسخ کند. دشواریها و محدودیتهای فسخ نکاح مانند طلاق نیست.
در قانون ایران، خانواده اهمیت زیادی دارد و به همین علت وجود محدودیتها باعث شده تا زوجین نتوانند به راحتی ازدواج خود را برهم بزنند؛ اما ناگفته نماند که قانونگذار، عدالت را در نظر داشته و فردی را برای رهایی از همسر پر عیوب یاری میرساند و شرایط برای فسخ اینگونه نکاحها را در قانون پیشبینی کرده است. در قانون ایران فسخ نکاح و طلاق دو روش برهم زدن ازدواج است، اما این دو با یکدیگر تفاوتهای فاحشی دارد که ما در این مقاله قصد داریم تا این تفاوتها را برای شما عزیزان توضیح دهیم.
تفاوت فسخ نکاح و طلاق در چیست؟
- در قانون ایران، طلاق دارای تشریفات خاصی است. این تشریفات مانند اجرای صیغه طلاق، وجود دو شاهد عادل و مرد و… است؛ اما در فسخ نکاح، اراده صاحب حق برای انجام این فسخ کفایت میکند. طبق ماده ۱۱۳۲ فسخ نکاح با اراده صاحب حق انجام شده و کافی است که به اطلاع طرف دیگر قرار برسد.
- طلاق در قانون و فقه اسلامی تنها درصورتی درست است که شرایط خاصی در زن وجود داشته باشد. بهعنوان مثال طلاق در زمان عادت ماهانه و نفاس زن جایز نیست؛ اما در فسخ نکاح این محدودیت وجود ندارد.
- برای انجام و دریافت حکم طلاق، زوجین باید به دادگاه رفته تا قاضی میان آنها داوری کند تا بتواند حکم طلاق را بدهد؛ اما در فسخ نکاح این وضعیت وجود نداشته و زوجین تنها برای انجام فسخ این قرارداد به دادگاه مراجعه کرده و هیچگونه داوری و ارجاع آنها به مشاورههای خانواده وجود ندارد.
- طلاق، تنها برای نکاح دائم است؛ ولی فسخ نکاح برای نکاح دائم و موقت نیز یکسان عمل میکند.
- در فقه اسلامی، طلاق حق مرد است؛ اما در فسخ نکاح، طلاق میتواند از جانب زن نیز انجام شود.
- در طلاق رجعی، مرد حق این را دارد در صورت پشیمانی به زن خود رجوع کند، اما در فسخ نکاح انجام رجوع ممکن نبوده و برای تشکیل خانواده باید نکاح مجدد صورت بگیرد.
- درصورتیکه مرد قبل از نزدیکی اقدام به طلاق همسر خود کند، زن میتواند نصف مهریه خود را دریافت کند؛ اما در فسخ نکاح مهریه وجود نداشته مگر درصورتی که موجب فسخ عنن باشد و زن مستحق نصف مهریه است.
- اگر در بین زوجی سه بار طلاق ایجاد شود حق ازدواج با یکدیگر را ندارند مگر آنکه بین آنها محلل وجود داشته باشد اما درباره فسخ نکاح هرچقدر که بین زن و مرد ایجاد شود حرمتی برای آنها به وجود نخواهد آورد.
در قانون اسلامی چگونه فسخ نکاح صورت میگیرد؟
در قانون ایران و فقه اسلامی چندین عیوب وجود دارد که زن و یا مرد در صورت مشاهده آنها میتوانند اقدام به فسخ نکاح کنند که این عیوب عبارتاند از:
عیوب ذکر شده مرد در باب فسخ نکاح
عیوب مرد در ماده ۱۱۲۲ قانون مدنی بیان شده است که بهموجب آن زن میتواند از دادگاه تقاضای فسخ نکاح کند. این عیوب به دلیل عارضه عدم انجام رابطه زناشویی است.
- عنن: عدم توانایی مرد در نعوظ بهشرط عدم رفع آن به مدت یک سال از تاریخ رجوع زن به دادگاه. درصورتی که عنن بعد از نکاح نیز صورت بگیرد باعث حق فسخ نکاح از جانب زن میشود.
- خصاء: عارضه که مربوط به اخته شدن مرد است.
- مقطوع بودن آلت تناسلی
عیوب ذکر شده زن در باب فسخ نکاح
عیوب مربوط به زن در ماده ۱۱۲۳ بیان شده است که به هنگام انجام عقد نکاح مرد از آن آگاهی نداشته باشد، دادگاه اجازه فسخ نکاح را به مرد خواهد داد.
- قرن: استخوانی که در فرج مانع انجام جامع شود.
- جذام: بیماری خورنده
- برص: نوعی بیماری پوستی که بر اثر آن لکههای سیاه و سفید بزرگی بر روی بدن فرد ایجاد شود.
- افضاء: یکی شدن مجرای بول و حیض را افضا میگویند.
- زمینگیری یا فلج شدن
- نابینایی دو چشم
حق فسخ نکاح برای مرد تنها برای جلوگیری از ضرر مرد است و درصورتی که این عیوب با عمل جراحی از بین برود حق فسخ نکاح نیز به طور طبیعی از مرد ساقط خواهد شد.
آیا فریب در ازدواج حق فسخ نکاح را ایجاد میکند؟
یکی دیگری از مواردی که فسخ نکاح را ایجاد میکند فریب در ازدواج یا تدلیس است. یکی آنکه مرد در هنگام خواستگاری صفتهایی را به خود نسبت بدهد که آن را ندارد مثلاً خود را دکتر یا هنرمند معروفی معرفی کند و بعد از عقد نکاح، عروس متوجه شود که تمامی این اتفاقات دروغ بوده است. در این حالت میتواند تقاضای حق فسخ نکاح را از دادگاه داشته باشد.
آخرین موردی که حق فسخ نکاح را در بین زن و مرد ایجاد میکند مربوط به تخلف از شروط ازدواج است. شرط صفت بدین معنی است که صفت خاصی برای فرد شرط شده و بعد از عقد، این صفت وجود نداشته باشد. این صفت باید نفع و فایده عقلانی داشته و مشروع باشد و موجب ترغیب فرد برای ازدواج با او شده باشد. این اوصاف میتواند ظاهری و یا مادی و معنوی باشد.
تفاوتی که در تدلیس و تخلف از شرط وجود دارد این است که در تدلیس، فرد قصد فریب داشته؛ اما در تخلف از شرط، فرد خواهان این فریب نبوده و بعد از ازدواج متوجه میشود که این شرایط ذکر شده را ندارد.
ثبت رسمی فسخ نکاح
فسخ نکاح امری کاملاً یکطرفه است و دارنده حق فسخ نیازی به انجام تشریفات خاصی ندارد و میتواند این عمل را انجام دهد. حق فسخ با انجام یک لفظ که دلالت بر فسخ نکاح دارد انجام میشود. برای ثبت آن باید به دادگاه رفت و مانند طلاق در دفاتر رسمی ازدواج انجام شود.
مهریه در فسخ نکاح
اگر با مراجعه به دادگاه حکم فسخ نکاح صورت بگیرد و بین زوجین نزدیکی صورت نگرفته باشد زن نمیتواند طلب مهریه کند. مگر آنکه فسخ نکاح به دلایل ناتوانی جنسی مرد؛ یعنی همان عنن صورت گرفته باشد. اگر بین زوجین رابطه زناشویی ایجاد شده باشد، زن مستحق دریافت مهریه مهرالمثل است و مهریهای که در عقدنامه توافق شده است دراینباره تأثیری ندارد. به عبارت کلی مهریه در فسخ نکاح وابسته به نزدیکی زن و مرد است. در رابطه با روش ها و مراحل اجرا گذاشتن مهریه بیشتر بخوانید.
قواعد مربوط به فسخ نکاح
- فسخ و طلاق هردو برای برهم زدن رابطه زناشویی است و تفاوتی برای عده نگهداشتن زن ایجاد نمیکند.
- حق فسخ نکاح قابل اسقاط بوده و افرادی که این حق را دارند میتوانند از آن صرفنظر کنند.
- حق فسخ نکاح به وارث تقسیم ارث نمیشود. زیرا در اثر موت، نکاح منحل شده و نیازی به انجام فسخ نکاح ندارد.
- فسخ کننده باید عاقل و بالغ باشد.
سخن پایانی
فسخ نکاح و طلاق هر دو بهموجب برهم زدن زوجیت اتفاق خواهد افتاد؛ اما این دو، تفاوتهای فاحشی با یکدیگر دارند. قانونگذار در مواردی که ذکر کرده است حق فسخ نکاح را در مرد و زن پیشبینی کرده که هر کدام آثار حقوقی خود را دارند. عیوب زن و مرد که در قانون مدنی ذکر شده است توانایی حق فسخ قرارداد را ایجاد میکند.
