حکم رشد چیست و در چه مواردی صادر میشود

سوال میشود که حکم رشد چیست؟ چرا برخی اصرار دارند به دنبال یک دادخواست حقوقی باشند تا این حکم را دریافت کنند؟ گواهی رشد به این معنی است که فرد محجور زیر ۱۸ سال توانایی دارد خودش امور مالیش را به دست بگیرد و دیگر نیازی به قیم یا سرپرست نیست.

شاید همه افراد زیر ۱۸ سال به این حکم نیاز نداشته باشند. اما برای برخی دیگر دریافت این گواهی بسیار مهم است. معمولا بعد از گذر از ایام بلوغ امکان دریافت این گواهی وجود دارد. با اینحال نحوه دریافت این حکم و مراحل آن به همین سادگی نیست. گاهی نیاز است که زمان بسیار زیادی صرف کنید تا بتوانید یک حکم برای رشد فرزند خود بگیرید.

به همین دلیل ما در این مقاله ابتدا شرایط و مدارک مورد نیاز برای دریافت این حکم را بیان کردیم. سپس نحوه دریافت این گواهی و پیگیری حکم رشد را از دادگاه صالح برای شما توضیح دادیم. بنابراین به شما کمک میشود که در کوتاه ترین زمان این حکم را دریافت کنید.

حکم رشد چیست

اولین سوال این است که اصلا گواهی رشد به چه معناست؟ چرا باید این گواهی را دریافت کرد؟ با یک زبان غیر حقوقی و ساده  تعریف این اصلاح حقوقی را برای شما ساده تر کنیم. دختر و پسر بعد از این که به بلوغ رسیدند میتوانند تصمیمات مهم غیر مالی زندگی خود را بگیرند. دختر در سن ۹ سالگی و پسر بعد از ۱۵ سالگی این اختیار را دارد. اما در خصوص تصمیمات مالی چطور؟ خیر این اجازه بر اساس قانون به این اشخاص داده نمیشود. به این خاطر که قانون گفته است که افراد زیر ۱۸ سال به سن رشد نرسیده اند.

در قانون عبارتی به نام اهلیت وجود دارد. یعنی این که شخص برای این که از حقوقش برخوردار شود و توانایی اجرای حقوقش را داشته باشد نه تنها باید عاقل و بالغ باشد؛ بلکه باید رشید هم باشد. بنابراین:

• اشخاصی که زیر ۱۸ سال هستند رشید محسوب نمیشوند مگر این که دادگاه تشخیص دهد.
• بنابراین این اشخاص نمیتوانند در اموال خودشان دخالتی داشته باشند.
• پدر یا قیم آن ها باید اینکار را برایشان انجام دهد.

الان این سوال پیش می‌آید خوب چطور باید این حکم را دریافت کنیم؟ چه کسانی میتوانند دریافت این حکم را از دادگاه بخواهند؟ در قسمت بعد کاملتر در این باره توضیح داده شده است.

شرایط دریافت حکم رشد

تا اینجا متوجه شدیم که حکم رشد به معنی این است که فرد به اندازه کافی اهلیت دارد. بنابراین او  امور مالی خودش را انجام میدهد. برای دریافت این گواهی باید ابتدا بررسی کنید که شرایط مورد نیاز را دارید یا خیر؟ قوانین کشورمان درباره شرایط لازم برای دریافت این حکم توضیح اینگونه گفته است:

• اولین شرط این است که چه دختر و چه پسر باید حتما به سن شرعی رسیده باشند.
• سن شرعی که همان ۹ سال برای دختران و ۱۵ سال برای پسران است؛ بسیار اهمیت دارد. در غیر اینصورت دادخواست این افراد پذیرفته شدنی نیست.
• معمولا قاضی برای این که از رشید بودن شخص مطلع شود؛ سوالاتی میپرسد. اگر در این آزمون موفق شدید میتوانید گواهی رشید بودنتان را دریافت کنید.
• یک نکته آخر این است که شما باید به پزشکی قانونی هم مراجعه کنید.
• در پزشکی قانونی کارشناسان با استفاده از برخی ابزارهای پیشرفته میزان آمادگی و رشد ذهنی شما را بررسی میکنند.
• سپس طی یک نامه نتیجه را به دادگاه گزارش میدهند.
• پس این نکته را در نظر بگیرید که قاضی شما را به پزشکی قانونی ارجاع میدهد و سپس  با سوالاتی که خود قاضی از شما میپرسد؛ رای و نظر نهاییش را صادر می کند.
• و آخرین شرطی که برای صدور حکم رشد نیاز است؛ یک دلیل قانع کننده و محکم است. امروزه همه دختران و پسران ادعا میکنند که قصد مستقل شدن دارند. اما این ادعا کافی نیست.
• متقاضی باید ثابت کنند که معامله‌ ای میخواهند انجام بدهند. همچنین باید ثابت کنند که قصد دارند در امری پرسود شرکت کنند. بنابراین با در نظر گرفتن این شرایط به سراغ تهیه مدارک مورد نیاز بروید.

گرفتن حکم رشد چقدر زمان میبرد

ابتدا اجازه بدهید که درباره مدارک مورد نیاز صحبت کنیم. در پاراگراف بعدی مدت زمانی که برای این حکم نیاز است را بیان میکنیم.

• اول از همه واضح است که باید مدارک شناسایی خود را داشته باشد.
• وجود کارت بانکی برای پرداخت هزینه ها از واجبات است.
• متقاضی باید در سامانه ثنا ثبت نام کند.
• سپس باید یک دادخواست تنظیم کند. تنظیم دادخواست هم توسط شما و هم توسط یک وکیل متخصص امکان پذیر است. توصیه ما این است که حتما یک مشورت هرچند کوتاهی با وکیل داشته باشید.
• وجود یک استشهادیه محلی مدرک بعدی است که فرد باید تهیه کند.

حال نوبت پاسخ به این سوال است که چقدر باید زمان بگذارم؟ دادگاه تا چقدر بعد از ثبت درخواست حکم رشیدن بودنم را صادر میکند؟ حقیقت این است که نمیتوان به صورت قطعی به این سوال جواب داد. گاهی اوقات دادگاه ها بسیار شلوغ هستند اما:

• معمولا تخمین زده می شود که بین ۳ ماه تا ۸ ماه زمان برای دریافت نتیجه کافی است.
• واضح است که اگر شما مدارکتان را زودتر و به درستی تهیه کنید؛ زمان کمتری هم صرف میکنید.

در قسمت بعد مراحل را به صورت کلی توضیح دادیم که کمتر دچار سردرگمی شوید.

نحوه صدور گواهی رشد

تا اینجا مسائلی که باید بدانید را توضیح دادیم. الان نوبت این رسیده است که برای اثبات رشید بودنتان اقدام کنید. اگر شما زیر ۱۸ سال هستید میتوانید مرحله به مرحله موارد زیر را اجرا کنید. دقت داشته باشید که هم خود شخص و هم پدر و جدر پدری و قیم او میتواند از دادگاه تقاضای دریافت گواهی رشد را داشته باشد. پس از طی مراحل حکم رشد باید منتظر نتیجه از طرف دادگاه باشید:

• با تهیه استشهادیه محلی شروع کنید.
• باید با چند نفر شاهد صحبت کنید که رشید بودنتان را شهادت دهند. اینکار باعث می شود که خیالتان از بابت تهیه شاهد راحت باشد.
• دادخواست تنظیم کنید و ثبت کنید.
• دادخواست به دادگاه خانواده ارسال میشود و به شما نوبتی داده میشود.
• مراجعه به پزشکی قانونی را فراموش نکنید. دادگاه به شما معرفی نامه ای میدهد. با داشتن آن شما باید معاینات پزشکی را انجام دهید.
• جلسه حضوری در دادگاه بعد از پزشکی قانونی انجام میشود و قاضی از شما سوالاتی میپرسد. سوالاتی که مشخص می کند آیا شما واقعا مستحق دریافت گواهی رشید بودن هستید یا خیر. برخی از سوالات را در ادامه ذکر کردیم که میتوانید بخوانید.
• منتظر اعلام حکم از سمت دادگاه باشید. دادگاه طی حکمی نظرش را اعلام می کند و صدور حکم رشد انجام میشود.
• تبریک میگویم شما با موفقیت تمامی مراحل را پشت سر گذاشتید. از این پس بدون حضور پدر یا قیم میتوانید معاملات مالی انجام دهید. همچنین میتوانید برای خودتان سرمایه گذاری کنید.

چگونه دادخواست مناسب تنظیم کنم؟

اگر مطلب قبل را به صورت کامل مطالعه کرده باشید؛ با مرحله تنظیم دادخواست مواجه خواهید شد. خوب سوال این است که اگر من وکیل نداشته باشم چطور باید دادخواست تنظیم کنم؟ توصیه میشود که اینکار را نکنید و حتما با وکیل متخصص گروه وکلای هوداد مشورت کنید. اما اگر به هر دلیل موفق به انجام اینکار نشدید برای شما یه نمونه دادخواست حکم رشد آماده کردیم.  فقط کافی است قسمت هایی که علامت …. گذاشته شده را با مشخصات شخصی خودتان پر کنید.

خواهان: …………………

خوانده: قیم یا ولی/ دادستان

خواسته: درخواست گواهی رشد

دلایل و منضمات: گواهی پزشک، تصویر شناسنامه خواهان

شرح خواسته: ریاست محترم دادگاه …….

به استحضار میرساند که اینجانب…..فرزند…. با کد ملی…. شماره شناسنامه ….در تاریخ….. به دنیا آمده ام. سن بنده بر اساس تاریخ تولدم بیشتر از …میباشد. از نظر عقلی به درجه ای از رشد رسیده ام که تمامی امور مالی خویش را به دست بگیرم. با توجه به مدارک تقدمی و بر اساس ماده ۱۲۴۵ قانون مدنی از شما تقاضای صدور گواهی رشید بودن  را دارم.

از متنی که در بالا نوشته شده است میتوانید برای تنظیم فرم رشد استفاده کنید. اما همانطور که قبلا تاکید کردیم؛ با کمک یک وکیل متخصص یک دادخواست قوی تر میتوانید تنظیم کنید.

سوالاتی که قاضی برای حکم رشد میپرسد

استرس دادگاه و تنظیم دادخواست تنها بخشی از ماجراست. بخشی دیگر از استرس مربوط به سوالاتی است که قضات از خواهان میپرسد. بهتر است که با آمادگی کامل به دادگاه بروید و سوالات قاضی را بدون استرس پاسخ دهید. در این قسمت چند نمونه سوالات احتمالی که معمولا قضات از متقاضیان ممکن است بپرسد را آماده کردیم. توجه کنید که پرسیدن این سوالات قطعی نیست و ممکن است هر سوال مشابه دیگری از شما پرسیده شود.

• میزان قیمت دلار و سکه چقدر است؟
• آیا از قیمت حدودی املاک در تهران و شهرهای اطراف تهران مطلع هستید؟
• تفاوت چک با سفته در چیست؟
• چرا به حکم رشد نیاز دارید؟
• آیا تفاوت قراردادهای مانند بیع و اجاره را میدانید؟
• اگر به شما پولی بدهند؛ برای چه منظوری از آن استفاده میکنی؟
• میدونی شرکت چیه و چکاری میتونی توش انجام بدی؟
• از سهام توی شرکت خبر داری و میدونی برای چی استفاده میشه؟
• معنی تورم را میفهمی و میدونی برای چی به وجود میآید؟
• اگر وسیله ای قیمت زیادی داشت ترجیح میدی حضوری خرید کنی یا آنلاین؟

با حکم رشد چه کار میتوانم انجام بدم؟

خوب تا اینجا ما به صورت کامل درباره رشد و دریافت گواهی آن از دادگاه صحبت کردیم. اما شاید هنوز برای شما این سوال باقی مانده باشد که چرا اصلا باید به دادگاه مراجعه کنم؟ برای فروش یا معامله اموالی که خودم مالک آن هستم چرا باید اجازه دادگاه را داشته باشم؟ خوب در ابتدای این مقاله توضیح دادیم که افرادی که زیر ۱۸ سال هستند به اهلیت نرسیده اند. از نظر قانون فردی که زیر ۱۸ سال است توانایی عقلی لازم را برای انجام معاملات پیچیده مالی ندارند.  این فرد ممکن است که دچار خطا و اشتباه شوند.

شخصی که زیر ۱۸ سال است باید حتما با ولی خود برای انجام امور بانکی به بانک مراجعه کند. این موضوع درباره افرادی که قیم دارند هم صادق است. یک مقاله جداگانه در خصوص قیم نوشته شده است. اگر در خصوص قیم سوال دارید به این مقاله مراجعه کنید.

خوب سوال میشود که الان که حکمی از دادگاه مبنی به رشید بودنم دریافت کردم؛ چکار کنم؟

• الان وقت آن است که امور مالیتان را خودتان به دست بگیرید.
• اگر ملک، پول نقد، شرکت و .. دارید میتوانید خودتان آن را معامله کنید.
• یا این که در جلسات مدیریتی و مالی شرکتتان حضور داشته باشید.
• نکته این که با این حکمی که از دادگاه گرفته اید شما نمیتوانید گواهی رانندگی دریافت کنید.

حکم رشد دختر چیست؟

برخی از اشخاص سوال میکنند که اگر دختر باشم چگونه یک حکم برای اثبات رشدم از دادگاه دریافت کنم؟ دختران بعد از این که ۹ سال کامل شدند به بلوغ شرعی میرسند. اما معمولا گفته میشود که در این سن دختران توانایی اداره اموالشان را ندارند. به این خاطر که بلوغ شرعی و بلوغ عقلی بسیار متفاوت است.

به همین دلیل گاهی اوقات برای دادن این حکم به دختران سختگیری میشود اما دریافت آن غیر ممکن نیست. بر اساس زیر عمل کنید:

• در چنین مواردی بهتر است که تمامی مدارکی که بیان کردیم را تهیه کنید.
• فرم استشهادیه محلی را پر کنید.
• این نکته را هم در نظر بگیرید که بخش معاینه پزشکی هم برای دختران ضروری است.

اگر تمامی نکاتی که در این مقاله بیان شد را کاملا اجرا کنید شما هم میتوانید گواهی رشد را دریافت کنید. البته برای ازدواج لزوما داشتن این حکم ضروری نیست. بلکه تنها برای برخی از امور مالی که در نتیجه ازدواج به وجود می آید باید این حکم را دریافت کرد. مثلا اگر شما قصد دارید وامی دریافت کنید باید یا همراه پدرتان برای دریافت وام اقدام کنید. یا این که به تنهایی و با کمک حکمی از سمت دادگاه صادر شده است؛ اینکار را انجام دهید.

حکم رشد برای ازدواج

بحث رشید بودن که تنها منوط به مسائل مالی نیست. یکی از آثار رشید بودن دختر این است که او میتواند در خصوص مسائل مهم زندگی خود یعنی ازدواج هم نظر بدهد. در قانون مدنی کشور ما بیان شده است که دختر از سن ۱۳ سالگی میتواند ازدواج کند. این عدد برای پسران ۱۵ سال تمام در نظر گرفته شده است.

حال سوال است که دریافت حکم و گواهی رشید بودن دختر الزامی است؟ خیر در این خصوص الزامی ذکر نشده است. اگر دختر این حکم را داشته باشد به این معناست که از نظر عقلی آماده است که تصمیم ازدواج بگیرد. دختری که در سن ۱۳ سال تا ۱۸ سال نیاز دارد باید اجازه پدرش را داشته باشد. در کنار آن این حکم نشان میدهد که توانایی لازم برای ازدواج را هم دارد.

این مورد در زمانی که پدری که مانع ازدواج دخترش است فرق میکند. در این حالت دختر باید از دادگاه درخواست اجازه ازدواج بدون رضایت پدرش دریافت کند. توضیح درباره این مسئله اندکی از بحث اصلی ما خارج است. ولی اگر میخواهید درباره آن بیشتر بدانید پیشنهاد میشود به صورت تلفنی یا آنلاین با یک مشاور حقوقی  مشورت کنید.

دریافت گواهی رشد برای وام ازدواج

اخیرا به سوالی در فضای مجازی برخوردیم که لازم است که پاسخ آن را در اینجا بدهیم. سوال پرسیده شده بود که ایا امکان دارد حکم رشد برای وام ازدواج بگیرم؟ پاسخ مثبت است. جای نگرانی نیست و مراحل پیچیده ای ندارد. مراحل آن همانند دریافت گواهی رشیدن بودن برای مسائل مالی است.

• اول از همه نیاز است که مدارکی که گفتیم را تهیه کنید.
• یعنی شما به شهادت چند نفر از هم محلی ها و همسایگان نیاز دارید.
• مدارک شناسایی، دادخواست و مشورت با یک وکیل فراموش نشود.
• باقی مراحل را همانطور قبل تر گفتیم قدم به قدم اجرا کنید.
• سوالاتی که در اینجا بیان شد را حتما مطالعه کنید.
• حتما هم چند نمونه سوال بیشتر برای خودتان دانلود کنید و از آنها هم استفاده کنید.
• در اخر بعد از این که حکم را دریافت کردید باید به بانکی که قصد گرفتن وام از آنجا را دارید مراجعه کنید.
• با داشتن گواهی صادر شده از دادگاه دیگر نیازی نیست که پدرتان با شما به بانک بیاید. به تنهایی میتوانید تمامی کارهای مربوط به دریافت وام را انجام بدهید.
• فرم ها را پر کنید و منتظر پاسخ از سمت بانک باشید.

شرط بلوغ برای اثبات رشد یافتگی

گفتیم که بعد از ۹ سالگی برای دختر و بعد از ۱۵ سالگی برای پسر امکان دریافت گواهی مبنی که این اشخاص رشد یافته هستند؛  وجود دارد. بنابراین پسری که ۱۴ سال دارد نمیتواند این گواهی را دریافت کند. قبلا هم در این مقاله درباره آن صحبت کردیم که بلوغ از اصلی ترین شرط مراجعه به دادگاه و اثبات توانایی ذهنی برای به دست گرفتن امور مالی است.

علت اصلی این است که:

• قانون گفته است وقتی که فردی به سن بلوغ میرسد میتواند خوب و بد را از یکدیگر تشخیص بدهد.
• برای این فرد امکان این که ضرر و زیانش را هم تشخیص بدهد؛ وجود دارد.
• کودکی که برای مثال ۸ سال دارد؛  توانایی درک سود و زیان را ندارد.
• او توانایی درک خوب و بد را هم نخواهد داشت.
• بنابراین دادخواست شخصی که زیر سن بلوغ است؛ از طرف دادگاه پذیرفته نمیشود.

جمع بندی

ما در این مقاله تمامی نکات مربوط به حکم رشد را بیان کردیم و سعی کردیم تمامی مراحل را توضیح دهیم. گفتیم رشد به این معناست که شخصی میتواند امور مالی خودش را انجام دهد. دیگر نیازی نیست که پدرش همراه او باشد. ساده ترین مثال مربوط به بازکردن حساب بانکی است که دیگر خود شخص بدون نیاز پدرش میتواند اینکار را انجام بدهد.

گفتیم برای این که این حکم را دریافت کنید باید مراحل زیر را طی کنید:

• باید چند نفر شاهد داشته باشید. شاهدان از همسایگان و هم محلی های شما باشد. عبارت حقوقی آن اسشتهادیه محلی است.
• حساب کاربری ثنا و نوشتن دادخواست بخش مهم گواهی رشید یافتگی است.
• اگر قبلا حساب کاربری داشتید که دیگر نیازی دوباره در سایت ثنا ثبت نام کنید.
• دادخواستی ثبت کنید که کامل باشد و تمامی دلایل خود را در آن ذکر کنید. سعی کنید یک دلیل قوی بنویسید.

در آخر اگر نیاز به سوال و راهنمایی دارید حتما از گروه وکلای هوداد مشورت بخواهید. وکیل متخصص این گروه در زمینه امور خانواده و مسئله رشد سابقه بسیار طولانی دارد. او مرحله به مرحله از تنظیم دادخواست تا حکم نهایی دادگاه در کنار شما خواهد بود. همچنین شما میتوانید با یک مشورت کوتاه با این گروه، احتمال موفقیت پرونده تان را در دادگاه بررسی کنید.

سوالات متداول

معاینه پزشکی قانونی برای حکم رشد چیست؟ یکی از مراحلی که باید برای دریافت گواهی رشید یافتگی از دادگاه دریافت کنید، مرحله گواهی پزشکی قانونی است. برای این مرحله نیاز است که معاینه شوید. معمولا پزشکی قانونی ابزارهایی دارد که میزان رشد یافتگی شخصی را از نظر عقلی و ذهنی بررسی می کند. این که شخصی از نظر بدنی رشید شده است یا نه با کمک معاینه بدنی انجام میشود اما برای معاینه ذهنی با ابزارهای مورد نیاز باید تشخیص داده شود.

برای اثبات رشید بودنم در دادگاه چقدر باید هزینه کنم؟ نرخی که برای دادخواست این حکم نیاز است؛ در برخی از شهرها متفاوت است. بنابراین ما نمیتوانیم یک هزینه قطعی بیان کنیم. با این حال شما باید هزینه دادرسی، هزینه تهیه مدارک، معاینات پزشکی را پرداخت کنید. اگر وکیل یا مشاور حقوقی دارید هزینه ای که باید به او پراخت شود را هم در نظر داشته باشید.

آیا حضور پدر در روز دادگاه الزامی است؟ خیر الزامی در این خصوص ذکر نشده است. قانون امور حسبی و قانون مدنی کشور به صراحت این مورد را بیان کرده است.  اگر شخصی قصد دارد که رشد یافتگی خودش را در دادگاه اثبات کند؛ میتواند دادخواست خودش را به طرفیت دادستان مطرح کند. تنها یک مورد را در نظر داشته باشید. آن این است که ممکن است افراد ذینفع بخواهند که به حکم دادگاه اعتراض کنند. مثلا ممکن است که پدرتان از دادگاه تقاضای تجدید نظر داشته باشد.