بسیاری از افراد پس از طلاق به دنبال راهی برای حذف نام همسر از شناسنامه خود هستند. بر طبق قانون در صورتیکه میان زن و شوهر نزدیکی واقع نشده باشد، آنها میتوانند پس از طلاق با دریافت شناسنامه المثنی، نام همسر سابق خود را حذف کنند. البته در گذشته این امکان فقط برای زوجه فراهم بود؛ اما با رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری، این امکان فراهم شد که مرد نیز در صورت غیرمدخوله بودن زن، نام زوجه را با دریافت شناسنامه المثنی از شناسنامه خود پاک کند.
اما شاید این سوال مطرح شود که آیا منظور از غیرمدخوله بودن زوجه، دوشیزه و باکره بودن او است یا در طلاق دوم نیز امکان حذف نام همسر از شناسنامه وجود دارد؟
در پاسخ باید بگوییم که به طور کلی منظور از غیرمدخوله بودن، باکره بودن زوجه است و اغلب دادگاهها صرفا در ازدواج اول و طلاق پیش از نزدیکی، اجازه دریافت شناسنامه المثنی و حذف نام همسر را صادر میکنند. در نتیجه اگر زنی بعد از طلاق اول، دوشیزه نباشد، در ازدواج دوم نمیتواند با استناد به این قانون، به حذف نام همسر از شناسنامه مبادرت نماید. با این حال برخی نیز معتقدند که غیرمدخوله بودن، نه تنها در ازدواج اول بلکه در ازدواج دوم نیز در صورتیکه نزدیکی رخ نداده باشد، قابل قوبل است. البته دادگاهها برای اطمینان از باکره بودن زوجه او را به پزشکی قانونی معرفی میکنند تا گواهی بکارت دریافت نماید. بنابراین در طلاق بائن غیرمدخوله، زوجین میتوانند نام همسر را از شناسنامه خود حذف کنند.
حذف نام همسر از شناسنامه پس از رابطه جنسی
در صورتیکه طلاق پس از وقوع رابطه جنسی رخ داده باشد، اداره ثبت احوال با درخواست حذف نام همسر از شناسنامه موافقت نمیکند. با این حال، اگر دوشیزه باکره نباشد، درصورتی میتواند نام همسر سابق را از شناسنامه حذف کند که مجدد به طور رسمی ازدواج کند و نام همسر دوم او در شناسنامه درج شده باشد. در این حالت با اطمینان از اطلاع همسر دوم نسبت به ازدواج اول، میتوان نام همسر اول را از شناسنامه پاک کرد.
مدارک لازم برای حذف نام همسر از شناسنامه
برای حذف نام همسر از شناسنامه باید مدارک زیر را ارائه کنید:
- اصل شناسنامه و کارت ملی
- دو قطعه عکس
- دادنامه طلاق
- اصل یا رونوشت طلاقنامه
- گواهی باکرگی زوجه از سوی پزشک قانونی
حذف نام همسر از شناسنامه پس از فوت
به طور کلی در صورت انحلال نکاح به سبب فوت همسر و پس از برقراری رابطه جنسی، امکان حذف نام متوفی از شناسنامه همسر وجود ندارد. اما اگر پس از فوت زوج، زوجه باکره باشد، میتواند با دریافت گواهی بکارت از پزشکی قانونی نام همسر را حذف کند.
در صورتیکه زوجه باکره نباشد، پس از فوت همسر، تنها زمانی میتواند نام او را از شناسنامه حذف کند که به طور رسمی مجدد ازدواج کرده و نام همسر دوم در شناسنامه او ثبت شده باشد.
حذف نام همسر از شناسنامه در صورت وجود فرزند
بر اساس قانون، وجود فرزند، مانع حذف نام همسر از شناسنامه نمیشود. با این حال امکان حذف نام همسر با توجه به وجود فرزند و باکره نبودن زن منتفی میشود. بنابراین تنها در صورتی میتوان پس از طلاق با وجود فرزند، به حذف نام همسر از شناسنامه مبادرت کرد که متقاضی مجدد ازدواج کرده و نام همسر جدید در شناسنامه او ذکر شده باشد.
البته لازم به ذکر است که حذف نام همسر در این شرایط، موجب حذف نام فرزند از شناسنامه پدر و مادر و یا حذف نام پدر و مادر از شناسنامه فرزند نمیشود.
حذف نام همسر در ازدواج موقت
زوجین برای ثبت ازدواج موقت الزام قانونی ندارند. بنابراین مساله حذف نام همسر در عقد موقت چندان مطرح نمیشود. با این حال در موارد زیر ازدواج موقت به طور رسمی ثبت میشود و نام زوجین در شناسنامه یکدیگر درج میگردد:
- در صورتیکه زوجه باردار شود.
- در صورتیکه که ضمن عقد، ثبت ازدواج شرط شده باشد.
در موارد بالا و در صورت ثبت رسمی ازدواج موقت، زوجین بعد از اتمام مدت عقد، برای حذف نام همسر از شناسنامه باید مانند شرایط ازدواج دائم اقدام کنند.
گواهی تجرد
زن و مرد میتوانند پیش از ازدواج برای جلوگیری از تقلب و اطمینان از وضعیت تاهل یا تجرد طرف مقابل، از همسر آینده خود درخواست گواهی تجرد کنند. این گواهی مشخص میکند که آيا شخص مذکور ازدواج، طلاق، فوت همسر، فسخ نکاح یا انقضای مدت ازدواج موقت داشته است یا خیر.
برای دریافت گواهی تجرد باید با اصل و کپی همه صفحات شناسنامه و کارت ملی به سازمان ثبت احوال مراجعه کنید.
جمع بندی
قانونگذار به علت فشار روانی طلاق، به زوجین اجازه داده تا تحت شرایطی به حذف نام همسر از شناسنامه مبادرت کنند. با این حال این موضوع به سادگی قابل انجام نیست و دلیل سختگیری قانونگذار در خصوص حذف طلاق از شناسنامه، جلوگیری از تقلب و سواستفاده افراد سودجو است. زیرا ممکن است شخصی با حذف نام همسر اول و پنهان کردن گذشته خود، مجدد با شخص دیگری ازدواج کند.
معمولا فرآیند حذف نام همسر از شناسنامه ممکن است بین ۱ هفته تا ۱ ماه به طول بیانجامد. با این حال حضور وکیل خانواده در جریان طلاق و حذف نام همسر، میتواند نقش بهسزایی در تسهیل و تسریع این پروسه ایفا کند.
