اگر میخواهید بدانید طلاق غیابی چیست و چه شرایطی دارد؟ دلیل شرعی آن چیست؟ مراحل آن چگونه است؟ و طلاق غیابی از سوی مرد به چه صورت است باید این مقاله را مطالعه کنید. قطعاً پس از خواندن این مقاله، به مهمترین نکات پی خواهید برد. میتوانید برای اطلاع از شرایط طلاق توافقی نیز روی این لینک کلیک کنید.
طلاق غیابی چیست؟
در تعریف طلاق غیابی باید بگوییم اگر دادخواستی علیه شخصی داده شود و خوانده یعنی کسی که علیه او خواسته مطرح شده، ابلاغیه وقت رسیدگی دادگاه را به شخصه تحویل نگیرد و به تعبیر حقوقی، طبق ماده 68 قانون آیین دادرسی مدنی به او ابلاغ نشده باشد و یا اینکه در جلسات دادگاه حاضر نشود و لایحه نیز تقدیم دادگاه نکند، در صورت محکوم شدن، رای صادره غیابی خواهد بود.
طلاق غیابی نیز در صورتی است که زوج یا زوجه در هیچ یک از مراحل دادرسی دادگاه حضور نیابند و لایحه نیز ارسال نکرده باشند، دادگاه خانواده پس از بررسی دادخواست طلاق، اعم از اینکه از طرف زوج باشد یا زوجه، در صورت احراز شرایط و دلایل قانونی، حکم را صادر خواهد کرد.
شرایط طلاق غیابی از نظر شرعی:
فرض کنید شوهری زندگی زناشویی را ترک کرده، نفقه نمیدهد. نه زن را طلاق میدهد که زن به زندگی خود بپردازد و نه به زندگی زناشویی برمیگردد. در چنین شرایطی که زن بین زمین و آسمان قرار گرفته از نظر شرعی باید به حاکم شرع مراجعه کند که امروزه این مسئولیت به عهده دادگاه خانواده است.
پس از درخواست طلاق از سوی زن اگر برای دادگاه محرز شد که این زن در عسر و هرج است و وضعیت زندگی نابسامانی دارد، در چنین شرایطی طلاق غیابی جایز است که تعبیر فقهی آن این است که (الحاکم الولی الغایب) یعنی وقتی شوهر غایب است، یا اگر هم هست تکلیف زن را معلوم نمیکند (الحاکم الولی الممتنع) یعنی کسی که از طلاق امتناع میکند. این کار به حاکم شرع یعنی همان قاضی دادگاه واگذار و تنفیذ شده که انجام دهد.
شرایط طلاق غیابی از نظر حقوقی:
با تواجه به این که طلاق در قوانین موضوعه کشور ایران یک عمل حقوقی است که بهصورت ایقاع شناخته شده؛ یعنی یک اراده در آن وجود دارد و آن اراده مرد است. لذا دادگاه با توجه به دو رکن ممکن است حکم طلاق را صادر کند.
رکن اول:
رکن اول این است که تخلفات زوج یا شوهر مربوط به شروط دوازدهگانه مندرج در عقدنامه باشد، که اگر هرکدام از این شروط برای دادگاه ثابت شود زن حق طلاق خواهد داشت. موارد دوازدهگانه شامل سوء رفتار، ترک انفاق، ازدواج مجدد بدون رضایت همسر، اعتیاد، ارتکاب جرم، مقودالاثر شدن، ترک خانواده و خانه بهصورت شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب و… است.
رکن دوم:
زمانی شرایط زوجه به شکلی است هست که امکان زندگی مشترک برای او میسر نیست زوج هم هیچکدام از این شروط دوازدهگانه را هم ندارد. در چنین وضعی دادگاه بررسی میکند اگر موضوع را مشمول قواعد عسر و هرج تشخیص داد که ادامه زندگی واقعاً برای زوجه مقدور نیست و اصطلاحتاً زوجه به عسر و هرج رسیده بود، در این حالت نیز دادگاه حکم طلاق را صادر میکند.
در غیر این صورت اگر ادعای زن شامل عسر و هرج نباشد یا فاقد شروط دوازدهگانه باشد، طلاق زن بسیار سخت خواهد بود مگر این که دو طرف با هم توافق کنند و طلاق توافقی شکل بگیرد.
مراحل طلاق غیابی چیست؟
حال که با مفهوم آشنا شدید در این قسمت از مقاله مراحل طلاق غیابی را برایتان بازگو میکنیم.
- ابتدا باید دادخواست طلاق را با ذکر دلایل و مستندات به دادگاه خانواده تقدیم کنید.
- دادگاه خانواده پس از بررسی دادخواست شما، طرفین پرونده را به دادگاه دعوت کرده، سپس دعوی را به داوری و صلح و سازش ارجاع میدهد.
- در شرایطی که خوانده در مراحل رسیدگی غایب باشد، قاضی دادگاه در صورت احراز شرایط طلاق غیابی به شرحی که توضیح دادیم مبادرت به صدور حکم میکند.
- این حکم ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل واخواهی در دادگاه صادر کننده رای است.
- پس از گذشت مهلت قانونی واخواهی، 20 روز نیز مهلت تجدید نظر خواهی واخواهی در دادگاه تجدید نظر استان است. که در صورت عدم فرجام خواهی خوانده، رای طلاق قطعی و قابل اجرا خواهد بود.
- قانون برای احکام مربوط به طلاق 20 روز مهلت فرجام خواهی در دیوان عالی کشور را هم در نظر گرفته است.
طلاق غیابی از طرف مرد چگونه است؟
همانطور که گفتیم حق طلاق با مرد است. لذا اگر مردی دادخواست طلاق به طرفیت همسرش بدهد، چه زن در دادگاه حاضر شود و چه حضور پیدا نکند و لایحه نیز ندهد، قطعاً رای طلاق صادر خواهد شد. در حالت دوم یعنی عدم حضور زن در دادگاه و عدم تقدیم لایحه به دادگاه، رای غیابی صادر میشود که زن میتواند در مهلت قانونی واخواهی یا فرجامخواهی کند.
اما آنچه که اهمییت دارد این است که اجرای حکم طلاق و ثبت آن، منوط به این است که مرد باید تمامی حقوق زن از جمله نفقه، مهریه، اجرت المثل و نصف اموال خود را به زن پرداخت کند.
مهریه در طلاق غیابی چگونه است؟
دو حالت برای تعیین و تکلیف مهریه وجود دارد:
- اگر درخواست طلاق از سوی مرد باشد باید هرآنچه که در سند ازدواج به عنوان مهریه مشخص شده را به زن پرداخت کند. مضافاً نفقه و اجرت المثل ایام زندگی را که کارشناس پرونده تعیین خواهد کرد. مورد دیگر اینکه نصف اموال مرد در مدت زمانی که شوهر مالی را طی زندگی مشترک با زن بهدست آورده، متعلق به زوجه خواهد بود.
- اگر طلاق به درخواست زن باشد در صورت نداشتن توانایی مالی زوج، پرداخت مهریه برای مرد قسطبندی میشود. زنی که میخواهد به صورت غیابی از شوهر خود طلاق بگیرد باید مالی از اموال شوهر را برای توقیف مهریه به دادگاه معرفی کند تا با فروش آن مال مهریهاش پرداخت شود.
اما اگر شوهر مالی نداشته باشد، خودش هم در دسترس نباشد زن هر زمانی که به مال یا خود شوهر دسترسی پیدا کرد میتواند او را به دادگاه معرفی کند تا مهریهاش را وصول سازد.
نکات مهم طلاق غیابی:
- اگر درخواست از سوی زن باشد، اثبات وجود یکی از دلایل دوازدهگانه مندرج در عقدنامه به عهده زن است.
- بار اثبات طلاق غیابی به دلیل عسرو هرج نیز بر دوش زن است. در این مورد هم زن باید دلایل عسر و هرج را به قاضی اثبات کند.
- در مواردی، زن باید با گذشت کلیه حقوق مالی خود مثل مهریه و نفقه و اجرتالمثل، در قبال طلاق بذل کند تا بتواند دادگاه را به صدور رای طلاق متقاعد سازد.
- در صورتی که زن در خارج از کشور مدعی شود که همسرش مدتهاست مجهولالمکان است باید وکیل ایرانی استخدام کند تا مراحل مربوط به طلاق را در ایران انجام دهد.
- در اجرای حکم طلاق به صورت غیابی نیازی به معرفی ضامن نیست. به محض اینکه حکم دادگاه صادر شود پس از گذشت مهلت قانونی، قابلیت اجرا دارد.
- تشریفات قانونی در دوران عقد با آنچه که پیشتر گفتیم یکی است منتهی اگر زن در دوران عقد باکره باشد نصف مهریه به وی تعلق خواهد گرفت.
