حق طلاق چیست و زن چگونه می تواند این اختیار را داشته باشد

حق طلاق یکی از حقوقی است که براساس ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، متعلق به مرد است. اما بر طبق قانون، مرد می‌تواند این استفاده ار این حق را در قالب وکالت به زن (همسرش) یا شخص دیگری واگذار کند تا تا شخص وکیل طلاق مثلا زوجه با مراجعه به دادگاه خود را طلاق دهد. در دعاوی طلاق بهترین راهکار این است که از مشاوره و وکالت وکیل دادگستری بهره‌مند شوید تا با صرف کمترین زمان و هزینه به حق قانونی خود دست یابید. در صورتی که مرد به زوجه برای حق طلاق وکالت‌ نامه بلا‌عزل بدهد، حق طلاق مرد برای وی محفوظ است. در این حالت مرد هم هر زمان که بخواهد می‌تواند برای طلاق اقدام نماید. ضمنا به غیر از ایرانیان مسلمان سایر ایرانیان غیر مسلمان هم میتوانند برای طی مراحل طلاق توافقی به هر شخصی که بخواهند وکالت طلاق بدهند. چه در داخل کشور یا خارج از ایران

کمک گرفتن از یک مشاور یا وکیل طلاق بعد از قطعیت تصمیم زوج برای طلاق دادن زوجه تا حد زیادی روند کار را تسریع می بخشد.

حق طلاق چیست؟

بر طبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، حق طلاق با مرد است و مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند با پرداخت تمام حقوق و تعهدات مالی به زوجه وی را طلاق دهد. اما در قانون پیش‌بینی شده است که مرد می‌تواند وکالت در طلاق را به شخص دیگری یا زوجه وکالت انتقال دهد تا هر زمان که وکیل طلاق بخواهد زوجه را طلاق دهد.

وکالت در طلاق چیست و حق طلاق زن چیست؟

هر دو یکی است با این توضیح درستتر و علمی تر وکالت طلاق زن است و اصطلاح حق طلاق زن عامیانه است.

زن می‌تواند به دو صورت از مرد وکالت در طلاق بگیرد:

• در هنگام ازدواج به عنوان شرط ضمن عقد مرد به زن وکالت در طلاق دهد و زن وکالت در طلاق را بگیرد.
• پس از ازدواج مرد در دفتر اسناد رسمی وکالت‌نامه تنظیم کند و به موجب آن به زن وکالت در طلاق دهد.

یک نکته لازم به ذکر این است که اعطای وکالت طلاق از سوی مرد به زن، به معنی سلب حق طلاق از مرد نیست. مرد همچنان می‌تواند از همسر خود جدا شود و صرفا به زن وکالت می‌دهد تا او نیز بتواند به نیابت از مرد با گرفتن وکیل از او طلاق بگیرد.

انواع وکالت در طلاق (بلاعزل، مدت‌دار، مشروط)

وکالت در طلاق همیشه یک شکل ثابت ندارد و می‌تواند در قالب‌های مختلف تنظیم شود. مهم‌ترین نوع آن وکالت بلاعزل است که در آن مرد دیگر امکان برهم زدن وکالت را ندارد، مگر در شرایط خاص قانونی. نوع دیگر، وکالت مدت‌دار است که فقط در بازه زمانی مشخص اعتبار دارد. همچنین در برخی موارد، وکالت به صورت مشروط داده می‌شود؛ یعنی زن فقط در صورت تحقق یک شرط خاص (مثلاً ترک زندگی، ازدواج مجدد یا عدم پرداخت نفقه) می‌تواند از آن استفاده کند. نوع تنظیم وکالت‌نامه نقش بسیار مهمی در قدرت حقوقی زن در زمان طلاق دارد.

فرق حق طلاق با وکالت در طلاق

یکی از مهم‌ترین نکاتی که بسیاری از افراد در زمان عقد یا حتی بعد از ازدواج به آن توجه نمی‌کنند، تفاوت بین «حق طلاق» و «وکالت در طلاق» است. در قانون ایران، اصطلاح حقوقی دقیق همان وکالت در طلاق است و چیزی به نام انتقال کامل حق طلاق وجود ندارد. به زبان ساده، مرد همچنان صاحب حق طلاق است، اما می‌تواند این حق را به زن یا شخص دیگری وکالت بدهد تا به جای او مراحل طلاق را انجام دهد. این تفاوت اگر درست درک نشود، ممکن است باعث برداشت اشتباه از اختیارات زن در زمان طلاق شود.

چرا حق طلاق با مرد است؟

یکی از دلایل دادن این است که اداره زندگی زناشویی و خانوادگی نیاز به شخص مدیر دارد. بر طبق روایات اسلامی، شخصی که در مقابل احساس و عواطف، کمتر تحت تاثیر قرار می‌‌گیرد را مسئول اداره زندگی مشترک تعیین کرده است.

اسلام اداره و تعیین هزینه‌های زندگی را به مرد سپرده است. مرد به عنوان مدیر خانواده باید حقوق و تعهداتی را در قبال همسر و فرزندان خود انجام دهد. در نتیجه تصمیم‌گیری در مورد انحلال زندگی زناشویی نیز به وی واگذار شده است.

در قانون ایران که برگرفته از اسلام است، حق طلاق به مرد تعلق دارد. اما از آنجایی که هر حقی قابل واگذاری است، مرد می‌تواند در شرط ضمن عقد ازدواج دائم یا در سند جداگانه از سند نکاح، وکالت طلاق را به همسر خود یا شخص دیگری انتقال دهد. در این حالت زوجه یا شخص دیگر می‌تواند هر زمان که بخواهد برای طلاق اقدام نماید. زیرا زمانی زوجه می‌تواند دادخواست طلاق را مطرح نماید که دلایل و مستندات قانونی بر طبق شروط ۱۲ گانه عقد ازدواج داشته باشد. اما زمانی که زن وکیل مرد در طلاق باشد، نیاز به داشتن ادله قانونی برای طلاق گرفتن نیست.

زن می‌تواند به دو صورت از مرد وکالت برای طلاق بگیرد:

• در هنگام ازدواج به عنوان شرط ضمن عقد مرد به زن وکالت در طلاق دهد و زن وکالت طلاق را بگیرد.
• پس از ازدواج مرد در دفتر اسناد رسمی وکالت‌نامه تنظیم کند و به موجب آن به زن وکالت در طلاق دهد.

یک نکته لازم به ذکر این است که اعطای وکالت طلاق از سوی مرد به زن، به معنی سلب حق طلاق از مرد نیست. مرد همچنان می‌تواند از همسر خود جدا شود و صرفا به زن وکالت می‌دهد تا او نیز بتواند به نیابت از مرد با گرفتن وکیل از او طلاق بگیرد.

حق طلاق زن و گرفتن مهریه

یکی از سوالاتی که در مورد وکالت طلاق به زن وجود دارد این است که آیا زنی که به وی وکالت طلاق واگذار شده است، می‌تواند برای مطالبه مهریه اقدام کند؟

مهریه مالی است که بعد از وقوع عقد ازدواج دائم به زن تعلق می‌گیرد و زن می‌تواند هرگونه تصرفی در مال مورد مهریه انجام دهد. اما در بعضی موارد مرد برای اینکه به زوجه وکالت در طلاق دهد، در سند نکاح شرط اینکه در صورتیکه زن طلاق بگیرد، بذل تمام مهریه را قید می‌کند. در این حالت  هر زمانی که زن برای طلاق بر طبق این وکالت‌نامه اقدام کند، نمی‌تواند برای مهریه اقدام نماید.

در حق طلاق به زن در مورد پرداخت مهریه از طرف مرد، بر طبق توافق بین زوجین صورت می‌گیرد. هیج ماده قانونی وجود ندارد که بر طبق آن حق طلاق زن با مطالبه مهریه وی منافات داشته باشد. آنچه مورد اهمیت و توجه قرار می‌گیرد شروطی است که زوجین در سند نکاح دائم یا در وکالت‌نامه طلاق به توافق رسیده‌اند. در نتیجه مطالبه مهریه هیچ ارتباطی با وکالت طلاق به زن زوجه ندارد.

اگر وکالت طلاق به زن بدون شرط به زوجه منتقل شده باشد، زن هر زمان که بخواهد می‌تواند برای مطالبه مهریه عند‌المطالبه و عندا‌لاستطاعه از طریق دادگاه خانواده اقدام نماید.

اگر سوالی در رابطه با مهریه دارید میتوانید با وکیل مهریه گروه وکلای هوداد تماس حاصل نمایید.

 آیا زن با داشتن حق طلاق باید مهریه را ببخشد؟

یکی از باورهای اشتباه این است که تصور می‌شود زن برای گرفتن وکالت در طلاق حتماً باید مهریه خود را ببخشد. در حالی که قانون چنین الزامی را تعیین نکرده است. مهریه و وکالت در طلاق دو موضوع کاملاً جدا از هم هستند و فقط در صورتی به هم مرتبط می‌شوند که در متن قرارداد یا سند رسمی، شرط خاصی بین زوجین توافق شده باشد. بنابراین اگر در وکالت‌نامه شرطی درباره بخشش مهریه ذکر نشده باشد، زن همچنان حق مطالبه مهریه را دارد.

متن وکالت حق طلاق به زن

در متن وکالت‌ نامه حق طلاق به زوجه از طرف مرد، مورد وکالت و حدود اختیارات وکیل باید قید شود. نمونه‌ای از متن وکالت حق طلاق به زن در ذیل بیان شده است:

مورد وکالت:

مراجعه به مراجع قضایی و کلیه شعبه‌های دادگاه عمومی و حقوقی، مرجع داوری ذیصلاح و در صورت فقدان هر نوع منع قانونی اقدام در مورد مطلقه‌نمودن خود وکیل مرقوم یا…… از زوجیت موکل به هر نوع طلاق مانند: طلاق بائن، خلع، مبارات و رجعی، طلاق توافقی

همچنین قضائی با هر شرط و قرار و به هرروشی مانند پذیرش یا بخشش مهریه، نفقه، کمتر یا بیشتر از مبلغ مهریه در سند ازدواج و هر شرط ضمن عقد و انجام امور قضائی مانند تنظیم دادخواست، تعقیب پرونده، تعیین داور، تصمیم از طرف موکل، اخذ گواهی عدم امکان سازش، امضا و تنظیم اقرار‌نامه، انجام کلیه امور مربوط به تشریفات طلاق، امضاء سند طلاق، ثبت طلاق در دفتر، حاضر‌شدن در دفتر ثبت طلاق، اجرای صیغه طلاق، اخذ و ارائه کلیه مدارک، امضا اوراق و مدارک طلاق، به نحوی که  نیاز به حضور و امضا مجدد موکل نباشد.

در متن وکالت‌ نامه حق طلاق، حدود اختیارات وکیل به شرح ذیل نیز بیان شده است:

حدود اختیارات وکیل:

وکیل مشخص‌شده بر طبق این وکالت‌نامه دارای حق توکیل به‌غیر را به صورت کلی، جزئی، بدون‌واسطه در عزل و نصب وکیل‌های انتخابی در انجام کلیه امور مربوط به تشریفات قانونی وکالت از طرف وکیل اختیار تام دارد. در این صورت کلیه امضاء، اقدامات  نامبرده،  امضاء و اقدام موکل معتبر و نافذ است. برطبق این عقد خارج لازم، موکل حق عزل و ضم وکیل را بر طبق مفاد این سند را از خود سلب و ساقط  نموده است.

باطل کردن حق طلاق

سوالی که در خصوص وکالت در طلاق وجود دارد این است که آیا وکالت طلاق به زن قابل ابطال است؟

ابطال حق طلاق نیاز به شرایط مشخصی است. باطل‌ کردن حق طلاق بر طبق نوع وکالت در طلاق و شروطی که در این وکالت‌نامه قید شده است، با یکدیگر متفاوت است.

در صورتیکه در وکالت‌ نامه طلاق، عزل وکیل بیان نشده است، در این حالت هیچ یک از طرفین نمی‌تواند حق طلاق را باطل کنند. اما اگر حق طلاق در سند ازدواج دائم بیان شده است، تا زمانیکه رابطه زوجیت بین طرفین وجود دارد، مرد نمی‌تواند حق طلاق را باطل نماید. موارد باطل‌ شدن وکالت در طلاق شامل موارد ذیل است:

آیا بعد از عقد میتوان حق طلاق گرفت؟

براساس قانون حق طلاق برای مرد است. اما مرد می‌تواند در زمان عقد ازدواج دائم در سند عقد یا به صورت وکالت‌ نامه جداگانه وکالت در طلاق را به زن یا شخص دیگر اعطا کند.

زمان واگذاری حق طلاق از طرف مرد به زوجه در قانون بیان نشده است. اما وکالت می‌تواند به صورت شرط ضمن‌ عقد یا در سند رسمی وکالت‌ نامه در دفتر اسناد رسمی به صورت حق طلاق محضری به زوجه منتقل شود.

در نتیجه بعد از عقد ازدواج دائم مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند به زوجه وکالت در طلاق دهد. روش‌های مختلفی برای ثبت حق طلاق وجود دارد که شامل وکالت در طلاق در سند نکاح دائم، وکالت در طلاق در سند وکالت‌ نامه در دفتر اسناد رسمی بعد از عقد ازدواج است. وکالت در طلاق در سند وکالت‌نامه به سه حالت وکالت بلاعزل، قابل عزل و مدت‌دار از طرف مرد تعیین می‌شود.

• اگر شخص فوت کند.
• اگر شخص محجور یا سفیه باشد.
• اگر شخص صغیر باشد.

اگر سوالی در رابطه با طلاق توافقی دارید میتوانید با وکیل طلاق توافقی گروه وکلای هوداد تماس حاصل نمایید.

شرایط باطل شدن یا از بین رفتن وکالت در طلاق

وکالت در طلاق در همه شرایط دائمی و غیرقابل تغییر نیست و در برخی موارد ممکن است از بین برود. برای مثال اگر وکالت به صورت محدود یا مدت‌دار تنظیم شده باشد، با پایان مدت اعتبار آن خود به خود از بین می‌رود. همچنین در صورتی که یکی از طرفین فوت کند، وکالت نیز باطل می‌شود. در بعضی شرایط خاص مانند حجر یا از بین رفتن اهلیت قانونی یکی از طرفین نیز امکان ادامه وکالت وجود ندارد. بنابراین نوع تنظیم سند وکالت، تعیین‌کننده میزان پایداری آن در آینده است.

هزینه وکیل برای طلاق با داشتن حق طلاق

هزینه وکیل برای تقاضای طلاق در صورت داشتن حق طلاق میزان مشخص و تعیین‌ شده‌ای ندارد. هزینه وکیل در این حالت به عوامل مختلفی بستگی دارد. قسمتی از هزینه‎‌ها در آیین‌نامه تعرفه وکلا تعیین شده است. اما هزینه وکیل در طلاق در این مورد خاص با توافق موکل و وکیل مشخص می‌شود. وکیل در مرحله اول باید کلیه مدارک و اسناد را بررسی نماید. سپس بر طبق میزان پیچیدگی پرونده و روند رسیدگی میزان حق‌ الوکاله را اعلام می‌کند.

مراحل طلاق در صورت داشتن حق طلاق

اولین مرحله ثبت طلاق در صورت داشتن وکالت در طلاق، ثبت دادخواست طلاق در دفتر خدمات الکترونیک قضائی است. در این مرحله باید مدارک کپی شناسنامه، کارت ملی و سند ازدواج دائم و وکالت ‌نامه حق طلاق ضمیمه دادخواست شود. بعد از ثبت پرونده به یکی از شعب دادگاه خانواده ارسال می‌شود. سپس مراحل رسیدگی شروع می‌شود. مراحل مشاوره، غربالگری، آزمایش بارداری و اجرا و ثبت صیغه طلاق انجام می‌شود.

مدارک لازم برای گرفتن وکالت در طلاق

برای اینکه وکالت در طلاق به صورت رسمی و قابل استفاده در دادگاه ثبت شود، ارائه برخی مدارک الزامی است. این مدارک شامل شناسنامه و کارت ملی زوجین، سند ازدواج و همچنین حضور در دفتر اسناد رسمی برای تنظیم وکالت‌نامه است. در صورتی که وکالت در زمان عقد به عنوان شرط ضمن عقد درج شده باشد، همان سند ازدواج به عنوان مدرک اصلی کفایت می‌کند. هرچه متن وکالت‌نامه دقیق‌تر و کامل‌تر تنظیم شود، در آینده احتمال بروز مشکل حقوقی کمتر خواهد بود.

اشتباهات رایج در گرفتن حق طلاق

در عمل، بسیاری از مشکلاتی که بعداً در پرونده‌های طلاق ایجاد می‌شود، به دلیل اشتباهات اولیه در تنظیم وکالت در طلاق است. یکی از رایج‌ترین اشتباهات این است که وکالت به صورت ناقص یا بدون ذکر اختیارات کامل تنظیم می‌شود. اشتباه دیگر این است که افراد تصور می‌کنند با گرفتن وکالت، همه حقوق مالی از بین می‌رود یا دیگر نیازی به توافقات جداگانه نیست. در حالی که جزئیات متن وکالت‌نامه نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه نهایی دارد و بهتر است قبل از تنظیم آن، حتماً با وکیل مشورت شود.

معایب دادن حق طلاق به زن

از آنجایی که زن روح لطیف و حساسی دارد، دادن حق طلاق به وی عواقبی برای زندگی زناشویی دارد. در صورتی که مشکلی در زندگی مشترک زوجین به وجود آید، زن با داشتن این حق بدون اینکه دلیل و مدارکی برای درخواست طلاق داشته باشد، به راحتی بدون طی‌کردن مدت طولانی رسیدگی پرونده طلاق در دادگاه خانواده طلاق خود را می‌گیرد.

مزایای حق طلاق برای زن

وکالت در طلاق برای زوجه دارای مزایایی است. یکی از مزایای حق طلاق زوجه، طولانی‌ نشدن مراحل رسیدگی به دادخواست طلاق از طرف زن است.

از طرفی بر طبق قانون مدنی، زن برای اینکه تقاضای طلاق دهد، باید دلایل و مدارک قانونی بر طبق شروط ۱۲ گانه عقد ازدواج دائم سند ازدواج داشته باشد. اما زمانیکه مرد این حق را به زوجه واگذار می‌کند، زن به راحتی بدون اثبات عدم اجرای شروط ضمن‌ عقد تقاضای طلاق را مطرح و حکم طلاق وی از طرف دادگاه خانواده صادر می‌شود. همچنین زن با داشتن حق طلاق دچار آسیب‌های روحی و روانی طی‌نمودن پروسه طلاق نمی‌شود.

نکات مهمی که درباره وکالت طلاق باید بدانید

وکالت در طلاق یکی از چالش‌ بر‌انگیزترین مباحث مطروحه در دادگاه‌های خانواده است و معمولاً زوجین در هنگام اختلاف بیشتر به بررسی ابعاد آن می‌پردازند. البته برای کسب اطلاعات جامع و کامل در زمینه وکالت طلاق به زن حتماً باید با یک وکیل طلاق مشورت شود اما سعی می‌کنیم در این مقاله به صورتی خلاصه به برخی جنبه‌های مهم آن اشاره کنیم.

حق طلاق ذاتی

طبق قانون مدنی ایران، حق طلاق به صورت ذاتی از آن زوج (مرد) است. زوج در صورتی که از دادگاه درخواست کند می‌تواند پس از طی مراحل و تشریفات قانونی، طلاق را ثبت نماید.
در واقع، در صورت درخواست زوج (مرد) دادگاه نمی‌تواند بر خلاف آن رای صادر کند و پس از اجرای تشریفات قانونی (مثلاً حکمیت، اخذ گواهی عدم سازش، پرداخت حقوق مالی زوجه یعنی نفقه و مهریه) طلاق ثبت خواهد شد. بنابراین، زوجه (زن) نمی‌تواند درخواست طلاق کند مگر در مواردی خاص که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:
مواردی که زوجه (زن) می‌تواند درخواست طلاق کند:

حق طلاق به عنوان شرط ضمن عقد:

بر اساس ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی ایران، زوجه می‌تواند در هنگام عقد شرط کند که در صورت وقوع رویدادهایی خاص (مثلاً عدم توانایی پرداخت نفقه، غیبت به مدت معین، ازدواج دوم، ضرب و شتم و غیره) می‌تواند به وکالت از طرف زوج (مرد) طلاق بگیرد.
اگر حق طلاق به عنوان شرط ضمن عقد درنظر گرفته شده باشد، زوجه می‌تواند با مراجعه به دادگاه و ارائه مدارک لازم، به وکالت از شوهر، طلاق خودش را بگیرد. البته طبق ماده ۱۱۳۸، زوج (مرد) می‌تواند حق طلاق را به طور کلی در اختیار زوجه (زن) قرار دهد.

عدم پرداخت نفقه:

یکی دیگر از مواردی که حق طلاق را به زوجه می‌دهد، عدم پرداخت نفقه از سوی زوج است. چه این عدم پرداخت به صورت تعمدی باشد و چه حاصل از ناتوانی در پرداخت باشد، در صورت تشخیص دادگاه، وکالت طلاق به زن داده خواهد شد.

حق طلاق بر اساس ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی

این ماده حالاتی را در نظر گرفته که در صورت تحقق یکی از آنها زن از طریق اثبات آنها و عسر و حرج دادگاه مرد را اجبار به طلاق میکند. اما اگر شروط  12گانه عقدنامه امضا شده باشد با تحقق هر کدام از موارد به تشخیص دادگاه زن وکیل مرد در طلاق خواهد شد. توجه داشته باشید که حق طلاق مطلق و کامل بع غیر از دو مورد بالاست و بایستی یا در ضمن عقد در عقدنامه نوشاه شود و یا بعدا در دفتر اسناد رسمی از سوی مرد به زن داده شود.

غیبت طولانی مدت زوج (مرد) بدون عذرموجه (نه ماه از سال و یا شش ماه متوالی).

• اعتیاد به مشروبات الکلی و یا مواد مخدر به نحوی که زندگی را مختل کند (یعنی زوج حاضر به ترک نباشد و یا پس از ترک مجدداً روند قبلی را ادامه دهد).
• محکومیت زوج به حبس بیش از ۵ سال
• محکومیت زوج به مجازاتی که طبق تشخیص دادگاه حیثیت زن را به مخاطره می‌اندازد
• آزار و اذیت مستمر (عسر و حرج) یا ضرب و شتم
• ابتلای زوج به بیماری صعب‌العلاج به نحوی که زندگی را مختل نماید
• ناتوانی در فرزندآوری در صورتی که مشکل از زوج (مرد) باشد (حداقل پس از ۵ سال)
• شغل نامتعارف که در شأن زوجه نباشد.
• بیماری حاد روانی (جنون) که زندگی را مختل کند

در تمام این موارد، دادگاه تشخیص خواهد داد که آیا امکان تفویض وکالت طلاق به زن وجود دارد یا خیر.

قانون جدید حق طلاق چیست؟

شایعه است و قانون جدیدی تصویب نشده است

مزایا و معایب واقعی وکالت در طلاق

داشتن وکالت در طلاق برای زن می‌تواند مزایای مهمی مثل سرعت بیشتر در روند طلاق و کاهش وابستگی به رضایت همسر داشته باشد. اما در مقابل، اگر این وکالت به درستی تنظیم نشود، ممکن است در عمل کارایی لازم را نداشته باشد یا باعث اختلافات جدید شود. به همین دلیل نمی‌توان گفت این موضوع صرفاً یک مزیت یا صرفاً یک ریسک است، بلکه نتیجه آن کاملاً به نحوه تنظیم سند و شرایط هر پرونده بستگی دارد. آگاهی از جزئیات حقوقی در این مرحله اهمیت بسیار زیادی دارد.

سوالات متداول