درباره بحث در حدود اختیارات ولی قهری در اموال فرزند، باید ابتدا با مفهوم ولی قهری آشنا شوید. جنسیت فرزند به ولایت قهری بستگی ندارد؛ یعنی، چه فرزند دختر باشد چه پسر، ولایت قهری بر عهده پدر و جد پدری است. مادر و بستگان مادر، ولایتی بر فرزند ندارند. از زمانی که فرزند متولد میشود تا زمان بلوغ و رشد او، بحث ولایت قهری ادامه دارد. مگر در صورت جنون فرزند، ولایت قهری پدر و پدربزرگ پدری همچنان ادامه دارد. حال برای آشنایی و کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با این مفهوم، ما را تا انتها همراهی کنید.
مفهوم حدود اختیارات ولی قهری در اموال فرزند
- در اصل ولی قهری فرزندان، پدرشان است.
- ولایت بر دو نوع است: ولایت عام و ولایت خاص.
مفهوم ولایت عام حاکم یا دادستان و منظور از ولایت خاص پدر و جد پدری است. اما در صورت نبود پدر، یا عدم صلاحیت وی بر ولایت فرزندان، این مسئولیت به عهده پدر بزرگ پدری فرزندان است.
در جامعه افرادی هستند که توانایی اداره اموال مالی و غیر مالی خود را ندارند. جدا از کودکانی که به سن قانونی نرسیدهاند، بقیه، افرادی هستند که به دلیل حادثه یا به صورت مادرزادی تواناییهای انجام امور خود را ندارند. این افراد محجور نام دارند.
ولی قهری به عنوان نماینده قانونی فرزندان، اختیاراتی در حوزه اموال آنها دارد. او نماینده تام اموال فرزندان است. او میتواند به انواع معاملات مانند: خرید، فروش، رهن و اجاره بپردازد یا وام بگیرد. میتواند اسناد و اشیاء قیمتی فرزندان را بفروشد، به امانت بگذارد یا پولهای آنها را به بانک بسپارد. در خصوص اموال و حق و حقوق آنها مدعی شده و شکایت نماید، به نوعی از حق و حقوق فرزندان تحت ولایش دفاع میکند. اما اختیارات او در این حوزه محدود است.
برای بررسی روند پرونده توسط وکیل انحصار وراثت در سایت هوداد کلیک کنید.
حدود اختیارات ولی قهری
ولی قهری وظایف و اختیارات زیادی دارد. افراد محجور به دلیل شرایطی که دارند نمیتوانند صلاح و مصلحت خود را تشخیص دهند و احتمال دارد اقداماتی انجام دهند که به سود آنها نیست. به همین دلیل قانون گذاران برای حمایت از آنها، مانع تصرف در اموال و انجام کارهای حقوقی توسط خود محجورین میشوند و اختیار انجام این کارها را به ولی قهری میسپارند. برای بیان برخی از حدود اختیارات و وظایف ولی قهری در اموال فرزندان، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- در امر ازدواج ولایت دارد: ولی قهری میتواند در امر ازدواج قبل از سن قانونی دختر باکره و تعیین مهریه، اظهار نظر و اختیار تصمیم گیری دارد.
- جانشین تعیین کند: ولی قهری میتواند در وصیت خود شخصی را مشخص کند تا او ولایت فرزندان را برعهده بگیرد. حد و حدود اختیارات وصی را ولی مشخص میکند.
- نمایندگی در حوزه اموال و حقوق فرزندان: ولی قهری اختیاراتی در زمینه اموال فرزندان دارد.
- امانت داری: تمام اموال و حقوق مالی نزد ولی قهری امانت هستند، به نوعی میتوان گفت اولین وظیفه ولی قهری امانت داری است.
سود و مصلحت اموال محجور را رعایت کند: او باید هر اقدامی که به نفع اداره امور اموال محجورین است، را رعایت کند
فروش اموال صغیر توسط ولی قهری
نمایندگی ولی قهری یا نماینده قانونی عام است و او میتواند هر اقدامی که به مصلحت فرزندانش است را انجام دهد. مگر اینکه قانون مانع اقدامات وی شود. ولی قهری اجازه فروش اموال منقول و غیر منقول صغیران را دارد. اما او امکان تصرف مطلق اموال را ندارد. اختیارات و اعمال حقوقی ولی پس از رشد فرزندان هم نفوذ حقوقی خود را دارد و محجور نمیتواند آنها را فسخ کند، مگر اینکه بتواند ثابت کند که ولی مصلحت آنها را رعایت نکرده است.
حدود اختیارات ولی قهری در اموال صغیر
با این تفاسیر متوجه میشویم که پدر و جد پدری نسبت به هر شخص دیگر نسبت به اداره اموال فرزندان خود اولویت دارند.
او نیازی به اثبات حسن نیت و مفید بودن تصمیم خود در اداره اموال را ندارد.
وظیفه ولی قهری مربوط به امور مالی و شخصی صغیران است. اما حدود و اختیارات او در قانون محدود نشده است. به گونهای میتوان گفت وی ولایتی به نسبت مطلق، نسبت به فرزندان صغیرش دارد.
او باید در تمام اقدامات مربوط به اموال صغیران تمام مصلحت آنها را مد نظر بگیرد.
او میتواند در امور مالی و حقوقی صغیران تصرف و دخالت کند.
به عبارتی ولی قهری نماینده قانونی محجورین در رابطه با اموال مالی و حقوقی است.
اجازه تصرف در اموال را دارد و میتواند به جای آنها معامله کند.
چه مواردی موجب ساقط شدن ولایت قهری می شود؟
این طرز فکر که پدر و جد پدری همواره به فکر فرزندان خود هستند، درست است. اما این قاعده همیشه درست نیست و این افراد ممکن است اقداماتی بر خلاف مصلحت محجور انجام دهند. در این چنین شرایطی دیگر اختیار اموال کودکان به آنها سپرده نمیشود و از آنها ساقط میگردد. برخی از این شرایط به شرح زیر است:
- اگر ولی قهری در اموال خیانت کند و لیاقت اداره اموال را نداشته باشد، یا به بیماری مبتلا شود و به علت عدم توانایی لازم نتواند اموال آنها اداره کند.
- اگر ولی قهری کافر یا مجنون شود ولایت وی ساقط میشود، زیرا کافران بر مسلمانان ولایتی ندارند.
- چنانچه ولی قهری غایب یا زندانی باشد، فرد امین و مورد اعتمادی به طور موقت برای اداره امور اموال صغیران تعیین میشود.
با توجه به موارد فوق در صورت جدا شدن پدر و مادر از یکدیگر، مادر تنها حق حضانت فرزندان را برعهده دارد. کلیه امور مالی کودکان به عهده پدر یا جد پدری آنها است.
این چنین قوانینی مشکلاتی را برای مادران ایجاد میکند، زیرا مادران حتی نمیتوانند یک حساب بانکی برای فرزندان خود افتتاح کند. این قانون در صورت فوت پدر نیز صحت دارد و اداره تمام اموال بر عهده جد پدری است.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب بیان شده میتوان بیان کرد وظیفه ولی قهری یا سرپرست اداره اموال فرزندان مطابق قانون و رعایت مصلحت آنها است. این اصطلاح به معنی تعلیم و تربیت، مراقبت جسمی و اخلاقی است.
