هر آنچه باید در خصوص شرط نصف دارایی بدانید

در این مقاله به بررسی شرط انتقال تا نصف دارایی مرد می‌پردازیم و در ادامه شرایط تملک نصف دارایی مرد پس از طلاق، درخواست تنصیف اموال زوج برای زوجه، فرار از تنصیف اموال و راهکار آن را برای شما بازگو می‌کنیم.

ابتدا باید خاطر نشان کنیم در عقدنامه‌هایی که آقایان با سرعت هرچه تمام‌تر و با اشتیاقی وصف ناشدنی، 12 بند متداول آن را امضاء می‌کنند، در اولین بند به ذکر شرطی به نفع زن البته با شرایطی خاص پرداخته شده که به زبان ساده این می‌شود:

اگر مرد همسر خود را طلاق دهد و دلیل آن بدرفتاری یا بد اخلاقی زن نباشد، دادگاه می‌تواند تا نصف دارایی که در فاصله عقد تا جدایی به دست آمده است را از اموال مرد، به زن منتقل کند. پس لزوماً نصف اموال نیست بلکه اگر سایر شرایطی که در ادامه توضیح خواهیم داد وجود داشته باشد، دادگاه می‌تواند مثلاً به انتقال یک چهارم یا یک ششم اموال حکم دهد. اما اگر تقاضا از جانب خانم باشد یا طلاق توافقی باشد این مقرره وجود نخواهد داشت.

شرایط تملک نصف دارایی مرد پس از طلاق

همان‌طور که گفتیم چنانچه درخواست جدایی توسط زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه، این تقاضا ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد، زوج مکلف است تا نصف دارایی موجود خود را که در ایام زناشویی با زوجه به دست آورده یا معادل آن را، به صورت بلاعوض به زوجه منتقل کند.

به موجب ماده 1119 قانون مدنی، طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد، در ضمن عقد ازدواج لحاظ کنند.

طبق بند الف شرایط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج، چنانچه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه، این تقاضای ناشی از تخلف زن از وظایف همسری نباشد نصف اموال شوهر به زن تعلق خواهد گرفت.

شرایط تحقق شرط تنصیف دارایی

• طلاق واقع شود؛ اجرای این شرط برخلاف سایر شروط، صرفاً منوط به واقعه طلاق است و بدون وقوع آن قابل اجرا نیست و امکان الزام شوهر برای اجرای شرط، قبل از درخواست وی وجود ندارد.
• زوج خواهان جدایی باشد؛ یکی از شرایط تحقق شرط تنصیف دارایی این است که زوج بخواهد از زوجه جدا شود و وی ارائه کننده درخواست باشد و نه این که زوجه خواهان آن باشد.
• جدایی مستند به تخلف زن از وظایف زناشویی یا سوء رفتار و سوء اخلاق وی نباشد. چنانچه سوء رفتار و سوء اخلاق زوجه علت جدایی زوج باشد با اثبات آن، شرط تنصیف نصف دارایی تحقق نمی‌یابد. مثلاً هرگاه زوج، نشوز و عدم تمکین زوجه را اثبات کند، این شرط برای زوجه قابل استفاده نخواهد بود.
• ملاک تا نصف اموال یا معادل آن است؛ در این شرط عبارت تا نصف دارایی یا معادل آن ذکر شده که این میزان می‌تواند از پایین‌ترین درصد اموال زوج تا سقف پنجاه درصد آن تلقی شود که تعیین آن به نظر دادگاه است.
• دارایی حاصل زندگی زناشویی با زوجه باشد؛ یکی دیگر از شرایط تحقق شرط مذکور حصول دارایی زوج، در زمان زندگی زناشویی با زوجه است. لذا به اموالی که زوج پیش از ایام زناشویی داشته (نه از تاریخ عقد) و اموال موروثی سرایت پیدا نمی‌کند. زیرا به مال ناشی از ارث اموال به دست آورده در زمان زناشویی اطلاق نمی‌شود. در رابطه با تقسیم ارث بیشتر بدانید.
• دارایی در حین طلاق موجود باشد؛ موجود بودن اموال شرط لازم برای اجرای این شرط است. بنابراین شامل اموال از بین رفته اعم از تلف یا مفقود شده نمی‌شود. همچنین آنچه موضوع شرط است، دارایی زوج است لذا به نظر باید دیون زوج نیز مدنظر قرار گیرد.

قصور زوجه در عدم تحقق شرط تصنیف اموال چگونه است؟

تحقق شرط تنصیف اموال زوج به شرط عدم قصور زوجه در انجام وظایف زناشویی است. معنی متعارف این جمله این است که اگر زوجه تخلفی در انجام وظایف زناشویی و خانوادگی داشته باشد، موضوع تنصیف اموال منتفی است. برای مثال اگر زوجه نسبت به زوج ناشزه باشد؛ بدین معنی که زوجه وظایف زناشویی را به صورت تمکین عام و خاص انجام ندهد یکی از قصور زن به حساب می‌آید.

اگر زوج نسبت به مهر زوجه‌ای که می‌خواهد او را طلاق دهد یا زوجه دیگرش مشغول‌الذمه باشد، پرداخت مهریه زوجه مذکور یا زوجه دیگر از دارایی زوج، نسبت به اعمال شرط تنصیف دارایی مقدم است و حتی بنابر نظری، اجرای این شرط نسبت به مستثنیات دین هم ممنوع بوده و تعهد به انتقال تا نصف مال زوج نیز نمی‌تواند از این قاعده مستثنی باشد.

درخواست تنصیف اموال زوج چگونه است؟

تحقق موضوع تنصیف اموال زوج برای زوجه به این صورت است که هرچند طبق قانون مدنی زوج می‌تواند هر زمان که بخواهد از زوجه جدا شود؛ ولی که اگر شوهر خودسرانه و بدون قصور زوجه بخواهد جدا شود، زوجه می‌‌تواند با تنظیم دادخواست به دادگاه رسیدگی کننده حکم (دادگاه خانواده)، درخواست تنصیف اموال زوج را همزمان با صدور حکم جدایی از محکمه بخواهد.

در این صورت دادگاه رسیدگی کننده به موضوع درخواست طلاق زوج، ضمن صدور حکم، مبادرت به محکومیت زوج به پرداخت حقوق زوجه از قبیل مهریه، نفقه (درصورتی که از قبل پرداخت نشده باشد) و نفقه ایام عده و همچنین تنصیف اموال زوج می‌کند.

فرار از تنصیف اموال چگونه است؟

فرار از تنصیف اموال زوج برای زوجه زمانی است که زوج بخواهد برای عدم دسترسی زوجه به نصف اموال، قبل از درخواست طلاق از سوی خود و یا قبل از درخواست تنصیف اموال از سوی زوجه، اموال خود را به صورت واقعی یا صوری به غیر منتقل کند.

در این صورت بعد از صدور حکم تنصیف اموال زوج، عملاً مالی موجود نیست که زوجه بخواهد آن را تملک کند. در نتیجه برفرضی که حکم تنصیف اموال صادر شده باشد، عملاً ضمانت اجرایی وجود ندارد.

چه راهکاری برای جلوگیری فرار از تنصیف اموال وجود دارد؟

در چنین شرایطی زوجه می‌تواند برای جلوگیری از فرار زوج از تنصیف اموال و انتقال آن به غیر، همزمان با دادخواست تنصیف اموال زوج، درخواست صدور دستور موقت برای جلوگیری از نقل و انتقال را از دادگاه درخواست کند و یا این که در قالب شکایت کیفری پس از وجود دلایل و مقررات کافی به عنوان فرار از دین، در دادسرای محل وقوع جرم شکایت کند و وی را مورد تعقیب کیفری قرار دهد.

مجازات فرار از تنصیف اموال چیست؟

براساس قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب سال 1394؛ انتقال مال به دیگری به هر نحو بوسیله مدیون با انگیزه فرار از ادای دین به نحوی که باقیمانده اموال برای پرداخت دیون کافی نباشد، موجب حبس تعزیری یا جزای نقدی درجه شش یا جزای نقدی معادل نصف محکوم‌به یا هر دو مجازات می‌شود. و در صورتی که منتقل‌الیه نیز با علم به موضوع اقدام کرده باشد در حکم شریک جرم است.

در این صورت عین آن مال و در صورت تلف یا انتقال، مثل یا قیمت آن از اموال انتقال گیرنده به عنوان جریمه اخذ و محکوم‌به از محل آن استیفاء خواهد شد.